Ile firm w Polsce przeżywa pierwszy rok i pięć lat? 59%, 70% czy „1 na 10” — rozstrzygnięcie

Dlaczego w obiegu są trzy różne liczby

Sprzeczność jest pozorna: każda z tych liczb dotyczy innego rocznika, innego horyzontu albo innej populacji firm. GUS bada nowe przedsiębiorstwa co roku i publikuje osobny wskaźnik dla każdego rocznika — a te wskaźniki potrafią się różnić o kilkanaście punktów procentowych.

Liczba „59%” to rocznik 2023: z 291 438 firm powstałych w 2023 r. do 2024 r. aktywnych zostało 172 595, czyli 59,2%. Liczba „około 70%” to roczniki 2019, 2020, 2022 i 2024, gdzie wskaźnik pierwszego roku wynosił odpowiednio 69,3%, 67,1%, 67,0% i 68,4%. Trzecia liczba, „1 na 10”, nie występuje w żadnej publikacji GUS o przeżywalności.

Co dokładnie mierzy GUS: kohorta i „wskaźnik przeżycia”

Kohorta (rocznik) to zbiór przedsiębiorstw, które zadeklarowały rozpoczęcie działalności w tym samym roku kalendarzowym. GUS śledzi każdy taki rocznik przez pięć kolejnych lat i sprawdza w rejestrze statystycznym, ile podmiotów jest nadal aktywnych.

Tu leży najczęstsze źródło pomyłek. GUS definiuje wskaźnik przeżycia jako „odsetek jednostek aktywnych w momencie przeprowadzenia badania w stosunku do zbiorowości jednostek aktywnych w roku referencyjnym”. Mianownikiem jest więc populacja z roku poprzedniego, a nie liczba firm, które się urodziły.

Dlatego w publikacjach pojawiają się liczby w rodzaju 93,9% dla rocznika 2020 albo 98,8% dla ochrony zdrowia. To nie znaczy, że 94% firm z 2020 r. przetrwało pięć lat — to znaczy, że 93,9% tych, które dotrwały do 2024 r., dotrwało też do 2025 r. Przeżycie skumulowane od momentu założenia trzeba policzyć osobno.

Druga pułapka to zakres badania. GUS liczy przedsiębiorstwa niefinansowe z pominięciem m.in. rolnictwa, leśnictwa i rybactwa, działalności finansowej i ubezpieczeniowej, szkół wyższych oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Do tej zbiorowości wchodzą zarówno jednoosobowe działalności gospodarcze, jak i spółki — w roczniku 2023 osoby fizyczne stanowiły 83,8% podmiotów, a osoby prawne 16,2%.

Przeżywalność rocznik po roczniku: pierwszy rok i pięć lat

Poniższa tabela zestawia to, czego zwykle nie widać obok siebie: wskaźnik pierwszego roku, liczbę firm nadal aktywnych w ostatnim dostępnym roku i skumulowane przeżycie liczone od dnia założenia. Dane pochodzą z publikacji GUS z 30 stycznia 2026 r., z wcześniejszych opracowań sygnalnych GUS oraz z raportu PARP o stanie sektora MŚP (2025), skąd pochodzą liczebność rocznika 2022 i stan rocznika 2019 w 2024 r.

Gwiazdką oznaczono nasze wyliczenie. Liczebność roczników 2019, 2020 i 2021 odtworzyliśmy z opublikowanych przez GUS liczb firm ocalałych i odpowiadających im wskaźników pierwszego roku; przeżycie skumulowane to iloraz liczby firm aktywnych w ostatnim dostępnym roku (2025 r., a dla rocznika 2019 — 2024 r.) i liczebności rocznika.

Widać dwie rzeczy. Najgorzej wypadł rocznik 2021 — pierwszy rok przetrwało 52,1% firm, i ta strata już się nie odrobiła: po czterech latach na rynku zostało ok. 38% rocznika, mniej niż z rocznika 2020 po pięciu latach. Po przejściu pierwszego roku odsetki spadają wolno: między 2024 a 2025 r. wskaźnik przeżycia wyniósł 90,6% dla rocznika 2023, 92,2% dla rocznika 2022, 92,8% dla rocznika 2021 i 93,9% dla rocznika 2020.

Ile firm naprawdę przeżywa pięć lat

GUS nie publikuje jednej liczby „przeżycie 5-letnie”, więc trzeba ją policzyć — i warto zrobić to na dwóch niezależnych rocznikach, żeby sprawdzić, czy wynik się trzyma.

Rocznik 2020: 161 048 firm aktywnych po pierwszym roku stanowiło 67,1% rocznika, co daje ok. 240 000 firm założonych. Do 2025 r. dotrwało 100 650 z nich, czyli 41,9%. Rocznik 2019: 193 173 firmy po roku to 69,3% rocznika, czyli ok. 278 700 założonych; do 2024 r. aktywnych pozostało 118,3 tys., czyli 42,4%.

Dwa różne roczniki, dwa niezależne rachunki — i praktycznie ten sam wynik. Około 42% nowych firm w Polsce przeżywa pięć lat (nasze wyliczenie na danych GUS). To liczba, której warto używać zamiast krążących „połowa” albo „jedna trzecia”.

GUS koryguje dane między edycjami. Rocznik 2023 w opracowaniu z 2024 r. miał 172 595 firm aktywnych w 2024 r., a w panelu z 2026 r. już 174 318. Różnice rzędu 1% nie zmieniają obrazu, ale tłumaczą, dlaczego dwa teksty cytujące GUS mogą podawać nieco inne liczby.

Rejestracje w REGON i CEIDG to nie to samo co działające firmy

W 2024 r. w rejestrze REGON zarejestrowano 378 tys. nowych przedsiębiorstw, a wykreślono 220 tys. Tymczasem w badaniu przedsiębiorstw niefinansowych GUS naliczył 281 846 podmiotów, które faktycznie rozpoczęły działalność w 2024 r.

Różnica to około 96 tys. wpisów, czyli mniej więcej co czwarta rejestracja (nasze wyliczenie). Część z nich to podmioty spoza zakresu badania, część to wpisy, za którymi nigdy nie poszła realna działalność — zarejestrowana i natychmiast zawieszona jednoosobowa działalność gospodarcza istnieje w rejestrze, ale nie w statystyce firm aktywnych.

Dla porównania skali: w 2023 r. w Polsce działało blisko 2,31 mln aktywnych przedsiębiorstw niefinansowych. Jeśli ktoś liczy „przeżywalność” jako stosunek wykreśleń do rejestracji w CEIDG, dostanie zupełnie inną liczbę niż GUS — i będzie mierzył co innego.

Skąd wzięło się „1 na 10”

„Udaje się jednej firmie na dziesięć” nie ma udokumentowanego źródła pierwotnego. Analiza pochodzenia tej statystyki wskazuje na dwa różne badania z rynku venture capital — żadne z nich nie dotyczy zwykłych firm ani przetrwania na rynku.

Pierwsze to badanie Shikhara Ghosha z Harvard Business School z 2012 r., zgodnie z którym upadają trzy na cztery startupy finansowane przez fundusze venture capital. Drugie to raport Startup Genome z 2019 r. mówiący, że sukces buduje 1 na 12 przedsiębiorców. W tym świecie „porażką” bywa wynik gorszy niż dziesięciokrotny zwrot z kapitału w ciągu dziesięciu lat, a nie zamknięcie działalności — firma może działać, zarabiać i utrzymywać właściciela, a i tak liczyć się jako porażka funduszu.

Nie broni tej liczby także statystyka amerykańska, do której mit bywa doklejany. Dane Bureau of Labor Statistics zestawione przez Office of Advocacy przy amerykańskiej agencji SBA — dla nowych zakładów zatrudniających pracowników (new employer establishments), średnio dla kohort z lat 1994–2022 — wyglądają tak:

Nawet po piętnastu latach przeżywa jedna firma na cztery, a nie jedna na dziesięć. Co więcej, ryzyko szybko maleje wraz z wiekiem: spośród firm, które dotrwały do pięciu lat, dziesięć lat osiąga 69,5%, a spośród dziesięciolatków piętnaście lat osiąga 76,1%.

Właściwy punkt odniesienia dla cyfrowego produktu jednoosobowego

Średnia dla wszystkich firm jest złym punktem odniesienia, bo miesza w jednym worku restaurację, firmę budowlaną i aplikację prowadzoną z laptopa. GUS publikuje przekroje, które są znacznie bliżej sytuacji osoby z pomysłem na produkt cyfrowy.

Sekcja „Informacja i komunikacja” rok po roku wypada powyżej średniej: 83,2% w roczniku 2024 (najwyższy wynik ze wszystkich sekcji), 68,6% w roczniku 2023 przy średniej 59,2% i 78,3% w roczniku 2019. Dla kontrastu, w roczniku 2023 kultura, rozrywka i rekreacja przetrwały pierwszy rok w 30,8%, a zakwaterowanie i gastronomia w 42,2%.

Drugi istotny przekrój to zatrudnienie i forma prawna. W roczniku 2023 firmy niezatrudniające pracowników najemnych przetrwały pierwszy rok w 61,0%, a te z pracownikami w 56,4%. Przedsiębiorstwa osób fizycznych wypadły lepiej niż osoby prawne (59,8% wobec 56,4%). Brak etatów nie jest tu obciążeniem — jest przewagą, bo obniża próg kosztów stałych.

Pozostanie jednoosobowym też nie jest oznaką porażki. Wśród firm z rocznika 2020, które dotrwały do 2025 r., 58,8% nadal nie zatrudnia pracowników najemnych, a przeciętna firma z rocznika 2019 po pięciu latach ma 3,7 osoby pracującej.

Nasze progi praktyczne: dla jednoosobowego produktu cyfrowego rozsądnym punktem odniesienia jest 70–80% na pierwszy rok i nie mniej niż 42% na pięć lat. Górna granica bierze się z sekcji „Informacja i komunikacja”, dolna z ogólnego wskaźnika pięcioletniego, dla którego GUS nie publikuje przekroju branżowego.

Ostatnia uwaga i zarazem wniosek redakcji: przetrwanie to niski próg. Owszem, 81,5% firm z rocznika 2023 aktywnych w 2024 r. wykazało zysk, a wśród pięciolatków z rocznika 2019 — 87,3%. W jednoosobowej działalności „zysk” obejmuje jednak wynagrodzenie właściciela, więc te odsetki mówią, że firma się utrzymuje, a nie że pomysł się opłacił. Pytanie o przeżywalność warto więc zamienić na pytanie o to, czy produkt zarabia więcej, niż zarobiłby czas włożony w jego budowę.